مصطفى النوراني الاردبيلي

462

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

خواص - كاربرد : دمبرگهاى اين گياه محرّك است و خونريزى را بند مىآورد و قرمز كننده پوست است . شيره غده زيرزمينى آن در موارد خاص و بى مويى و در موارد عقرب گزيدگى ماليده مىشود . تخم آن كمى سمّى است ولى براى رفع سوء هاضمه ، نفخ و رفع ناراحتى پس از زايمان توصيه مىشود . « 1 » قنبيل قنبيل گياهى است از تيره فرفيون كه گونه‌هاى مختلفش به شكل درختچه مىباشد ولى گاهى نموّ جالبى كرده و به شكل درخت درمىآيد و به ارتفاع 10 متر نيز مىرسد . اين گياه بومى نواحى گرم زمين بخصوص در سرزمين عربستان ، حبشه ، هند و سرانديب مىباشد . ميوه‌اش به بزرگى نخود و پوشيده از غبار قرمز رنگ است . قسمت مورد استفاده اين درخت بشره كپسولهاى ميوه آن است كه شامل تارهاى غده‌اى كرك مانند است . گرد حاصل شده از اين گياه داراى مقادير زيادى صمغ ( 80 درصد ) و ماده‌اى به نام روتلرين يا كامالين يا مالوكسين است . اين گرد بهترين داروى كرم كدو و بخصوص بوتريوسفال است . مقدار زياد آن داراى اثر مسهل شديد است ولى با تهوّع و قى همراه مىباشد . پس از مصرف اين گرد به منظور دفع كرم كدو خوردن مسهل ضرورى نيست . مصرف اين گرد به مقدار 2 تا 6 گرم براى اشخاص بالغ و نيم تا 2 گرم براى افراد 5 تا 10 ساله است . « 2 » شيخ گويد : قنبيل ، تخمهايش ريگ مانند و رنگى دهند كه سرخ است و از سرخى ورس كمتر است . مزاج آن در سوم گرم و خشك است و به قول ابن ماسويه بسيار گيرنده

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 163 . ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2732 .